Terug naar de Verlichting

de F. L. van Holthoon

De auteur neemt de lezer mee terug naar de Verlichting van de achttiende eeuw. Daarvoor is het noodzakelijk oog te krijgen voor wat de motieven van de Verlichtingsdenkers werkelijk waren en wat de begrippen die zij hanteerden destijds betekenden. Dat is noodzakelijk want het beeld dat wij van de Verlichting hebben, is achteraf sterk ingekleurd door de negentiende eeuw. Het werd onder meer vermengd met moderne democratische idealen en met ideologieën van de maatschappelijke maakbaarheid en vooruitgang. In zijn tien studies belicht de auteur meerdere aspecten van wat de Verlichtingsdenkers bewoog. Lezing en interpretatie van de teksten van de Verlichtingsfilosofen zelf vormen daarbij telkens het vertrekpunt. Zo worden ideeën van denkers als Rousseau, Montesquieu en Hume van oude vernislagen ontdaan. Ook wordt onderzocht in hoeverre Markies de Sade als een vertegenwoordiger van de Verlichting beschouwd mag worden. Dit opgefriste beeld van de Verlichting daagt uit tot een nieuwe confrontatie met de grote (politieke, economische maar ook morele) vragen.