Een Vir Azazel
Etienne Leroux se roman *Een vir Azazel*, uitgegee in 1964 deur Human & Rousseau, is ’n komplekse en veelvlakkige werk wat die leser onderdompel in ’n wêreld van simbole, mites en filosofiese besinning. Die verhaal ontrafel die geheimenisse rondom die dood van ’n jong meisie, Lila, op die afgeleë en enigmatiese landgoed Welgevonden, en ondersoek terselfdertyd die aard van skuld, boosheid, en die mens se plek in ’n kosmos vol teenstellings. Die roman begin met die ontdekking van Lila se lyk in ’n fontein op Welgevonden, ’n landgoed wat as ’n mikrokosmos dien waar verskillende menslike argetipes en lewensbeskouings bymekaar kom. Die verhaal word vertel deur die oë van dr. Johns, ’n intellektueel en psigiater, wat speurdersersant Demosthenes H. de Goede, ’n stotterende dog fisies begaafde polisieman, begelei in sy ondersoek. Leroux gebruik ’n heptagonale struktuur vir die ondersoek, wat die vrae "Wie? Wat? Waar? Met wie? Waarom? Waarmee? en Wanneer?" as raamwerk gebruik. Die openingshoofstukke fokus op die "Wie?" en stel die sentrale karakters bekend. Jock Silberstein, die eienaar van Welgevonden, en sy "slanke" vrou, Mrs. Silberstein, verteenwoordig ’n vervalle aristokrasie en ’n poging om die verlede te bewaar. Hulle dogter, Salome, wat op dieselfde ouderdom as Lila gesterf het, en haar "idiotiese" reuse-seun, Adam Kadmon, voeg lae van tragedie en mitologie by die verhaal. Adam Kadmon, met sy kinderlike onskuld en bonatuurlike krag, word dadelik as ’n moontlike sondebok voorgehou. Die opstel oor sy aard, deur die "oog van die luiperd" gesien, beklemtoon die mistieke en onbewuste aspekte van sy wese, wat hom beide onskuldig en gevaarlik maak. Sy konneksie met die "magiese plant" en die idee van ’n "tragiese figuur wat die skuld op hom trek om ons haat of verdriet vir onsself geldig te maak," resoneer deur die hele verhaal. Die ondersoek delf dieper in die verhoudings tussen die karakters. Madam Ritchie en haar twee dogters, Hope en Prudence, word bekendgestel as klaagvroue wat, ironies genoeg, Lila voorheen beswadder het. Hulle reaksie op Lila se dood beklemtoon die skynheiligheid en veroordelende aard van die samelewing. Dr. Johns se interpretasie van die "Reuse" as nagmerriemagte uit die onbewuste, wat slegs deur die "magiese plant" en die "held" besweer kan word, verdiep die mitologiese onderbou van die roman. Die fisiese omgewing van Welgevonden self is ’n belangrike karakter. Die tragiese maskers op die opdammingsmuurtjies, die leë swembad, en die oorgroeide tuine simboliseer verval, onheil, en die siklus van dood en hergeboorte. Die argitektoniese styl van die geboue, wat van "Ou-Kaaps-Hollands" na die "styl van Sestig" verander het, verteenwoordig die spanning tussen tradisie en moderniteit. Die tema van skuld en vergelding loop soos ’n rooi draad deur die verhaal. Dr. Johns se siening dat die misdaad ’n "oortreding teen God en die gemeenskap" is, en dat "ons onskuld verlore is," dui op ’n dieper, kollektiewe skuld. Die "slanke" Mrs. Silberstein se opmerking dat "almal by die klein teef geslaap het," impliseer ’n universele aanstigting tot die tragedie, wat die idee van ’n enkele, verantwoordelike moordenaar bevraagteken. Leroux se gebruik van simboliek en die vermenging van die realistiese met die fantastiese skep ’n dubbelsinnige narratief. Die karakter van Adam Kadmon as die "sondebok" of "Azazel" is sentraal. Hy dra die las van die kollektiewe sonde en onskuld, en sy bestaan belig die menslike geneigdheid om skuld buite hulleself te plaas. Die slotgedagtes van dr. Johns, "Dit kan enigeen van ons wees," en dat niemand "onsigbaar genoeg is om die aandag van die bose te ontsnap nie," bring die tema van universele skuld tot ’n hoogtepunt. *Een vir Azazel* is ’n roman wat die leser uitdaag om verder as die oppervlakte te kyk, om die dieper betekenisse van menslike gedrag en die kosmiese orde te ondersoek. Dit is ’n verhaal wat nie maklike antwoorde bied nie, maar eerder vrae stel oor die aard van boosheid, die rol van die individu in die samelewing, en die ewigdurende stryd tussen orde en chaos.