Geskiedenis Van Suid-Afrika

Edición de la obra Geskiedenis Van Suid-Afrika

Fransjohan Pretorius se geredigeerde bundel, *Geskiedenis van Suid-Afrika: Van voortye tot vandag*, uitgegee deur Tafelberg in 2012, is 'n omvattende oorsig van Suid-Afrika se geskiedenis, vanaf die vorming van die aarde tot die post-apartheid era (2011). Die boek is in opdrag van die Geskiedeniskommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns saamgestel en poog om 'n gebalanseerde en inklusiewe perspektief op die land se verlede te bied, wat die "pendulum" van geskiedskrywing na die middel stuur vir versoening en wedersydse begrip. In die inleiding verduidelik Pretorius dat die projek in 2006 begin het in reaksie op 'n waargenome skewe fokus in die destydse Suid-Afrikaanse geskiedskrywing, veral op skoolvlak. Hy voer aan dat, hoewel die apartheidsjare 'n oormatige klem op 'n Afrikaner- of witsentriese benadering geplaas het (waar swart mense as "die probleem" beskou is en hul lyding, soos in die Anglo-Boereoorlog se konsentrasiekampe, geïgnoreer is), die pendulum ná 1994 te ver na die ander kant geswaai het. Die nuwe fokus was eksklusief op die "struggle"-geskiedenis en swart versetbewegings, met die Afrikaner-republikeinisme en die lyding van wit aangehoudenes in kampe dikwels verswyg of gemarginaliseer. Die boek se doel is om 'n meer inklusiewe benadering tot die geskiedenis te volg, sonder om volkome objektiwiteit te eis. Die struktuur van die boek is oorwegend chronologies, maar bevat ook sterk tematiese hoofstukke. Dit begin, in navolging van die *Oxford History of South Africa* (1969), met die prekoloniale tydperk en die diep verlede van Suid-Afrika. Hoofstuk 1, "Suid-Afrika se oerverlede" deur etno-argeoloog Andrie Meyer, neem die leser miljarde jare terug na die oorsprong van die heelal, die aarde, en die vorming van die Suid-Afrikaanse landskap. Meyer verduidelik hoe die vroegste lewensvorme, die vorming van die Kaapvaal-kraton (die oudste bekende kontinent), en geologiese gebeurtenisse soos die Vredefortkoepel-asteroïedimpak (2 023 miljoen jaar gelede) die land se geologiese samestelling en minerale rykdom beïnvloed het. Die hoofstuk bespreek ook die verskyning van die vroegste mensagtige wesens (Australopithesene) en die eerste mense (Homo habilis, Homo erectus, Homo sapiens en Homo sapiens sapiens) in Oos- en Suider-Afrika, en die ontwikkeling van klipwerktuie en vroeë kuns. Die Khoisan, as afstammelinge van die Laat Steentyd mense, word beskryf as nomadiese jagters-versamelaars (San/Boesmans) en veeboere (Khoekhoen), met hul rotskuns en tradisionele lewenswyses. Die boek vorder dan deur die Nederlandse era aan die Kaap (1652-1806) soos beskryf deur Johan de Villiers, wat nie net die koloniste se perspektief aanbied nie, maar ook die lot van die slawegemeenskap en die Khoekhoen (Robert Shell). Verdere hoofstukke ondersoek die Kaapse samelewing onder Britse bestuur (1806-1834) en die migrasie en gemeenskappe noord van die Oranjerivier (Jan Visagie), insluitend die oorsake van die Groot Trek en die vestiging van die Voortrekkers. Visagie se bydrae belig ook die rol van gekleurde groepe soos die Boesmans, Koranas en Griekwas, en die impak van die Mfecane op die Sotho-Tswana-, Nguni-sprekendes en Voortrekkers. Jackie Grobler dek staatsvorming en strydperke in die tweede helfte van die 19de eeu, insluitend die Boererepublieke (veral die Oranje-Vrystaat en die Zuid-Afrikaansche Republiek), en die voortsetting van die verhaal van die swart groepe. Wessel Visser se hoofstuk oor die minerale revolusie en Grietjie Verhoef se bydrae oor die 19de-eeuse ekonomiese geskiedenis vul mekaar aan. Hermann Giliomee ondersoek Afrikanernasionalisme in die laaste dekades van die 19de eeu. Fransjohan Pretorius self skryf oor die Anglo-Boereoorlog (1899-1902), wat as 'n stryd tussen die Boererepublieke en Groot-Brittanje aangebied word, maar ook die betrokkenheid van alle Suid-Afrikaners uit verskillende bevolkingsgroepe beklemtoon – vandaar die alternatiewe benaming "Suid-Afrikaanse Oorlog". Die 20ste eeu word uitvoerig gedek, met hoofstukke oor politieke geskiedenis (David Scher, Giliomee, Kobus du Pisani, Japie Brits, Jan-Jan Joubert), die ekonomie (Verhoef), vakbonde (Visser), verdere aspekte van Afrikanernasionalisme (Giliomee), swart verset (Grobler), en die ervaring van wit Engelssprekendes (John Lambert). Selfs die Chinese gemeenskap in Suid-Afrika word kortliks belig (Karen Harris). J.W. Hofmeyr ondersoek die rol van die Afrikaanse kerke, terwyl Elize S. van Eeden et al. die waarde van omgewingsgeskiedenis in Suid-Afrika beklemtoon. Die boek erken dat interpretasies van die geskiedenis kan verskil, soos blyk uit die verskillende sienings van Scher en Giliomee oor die rol van apartheid in die Nasionale Party-oorwinning in 1948. Giliomee bied 'n "ander blik op apartheid" deur vrae te ondersoek soos die verskil tussen apartheid en segregasie, en die ekonomiese impak daarvan. Die finale hoofstukke deur Japie Brits en Jan-Jan Joubert dek Suid-Afrika ná apartheid (1994-2004) e